گفتار چهارم

نفوذ اجتماعي و کنترل

هدف آموزش كلي:
آشنايي با جنبه هاي گوناگون پديده نفوذ اجتماعي و کنترل.

هدف هاي آموزش جزئي:
دانشجويان پس از مطالعه اين فصل بايد بتوانند:
1- مفاهيم زير را تعريف کنند و کاربرد آنها را در پديده هاي روان شناسي اجتماعي توضيح دهند.
نفوذ اجتماعي، همنوايي، استقلال راي، ناهمنوايي، خود رهبري، ديگر رهبري، توهم کنترل، مرکز يا مکان کنترل، درماندگي آموخته شده ، وابستگي خود القايي
2- عوامل موقعيتي موثر بر ميزان همنوايي، اشکال رفتارهاي مغاير با همنوايي و سنخ بندي شخصيت ها در ارتباط با همنوايي را توضيح دهند.
3- دلايل همنوا شدن فرد با جمع را بيان کنند.
4- پديده کنترل بيروني رفتار و اراده آزاد شخص را از نظر ديدگاههاي مختلف روان شناسي اجتماعي توضيح دهند.
5- عوامل موثر بر ايجاد توهم کنترل و اثرات اعتقاد به کنترل رويدادها را در جنبه هاي مختلف زندگي انسان بيان کنند.
6- نقش تفاوتهاي فردي در اعتقاد به کنترل را در جنبه هاي مختلف زندگي انسان شرح دهند.
7- واکنش هاي توام با مقاومت يا تسليم، نظير عکس العمل، درماندگي آموخته شده و وابستگي خود القايي، در برابر از دست دادن کنترل را تشريح کنند.

تعريف نفوذ اجتماعي

نفوذ اجتماعي کوششي است عمدي از سوي يک فرد يا يک گروه براي ايجاد تغيير در عقايد يا رفتار ما.
مثل:
تغيير نگرش
کاربرد استراتژيهاي قدرت
دستورات مستقيم
تقاضا کردن

تعريف همنوايي

تسليم شدن به فشارهاي گروهي وقتي که تقاضاي مستقيمي از سوي گروه در مورد همرنگ شدن فرد با گروه انجام نگرفته باشد، (دوو و رايتس من 1984)
همنوايي عبارت است از احساس فشار واقعي يا خيالي از سوي گروه به وسيله فرد که در نتيجه سبب تغييري در رفتار او گردد (آرونسون 1999)
عوامل موقعيتي موثر بر ميزان همنوايي
حجم گروه
ميزان تلقي گروه از افراد به عنوان واحدهاي مجزا

رفتارهاي مغاير با همنوايي
1- استقلال راي
2- ناهمنوايي يا ضد همنوايي

تعريف کنترل:

کنترل را مي توان اعمال قدرت، هدايت يا بازداري اعمال و رفتار ديگران يا خود تعريف کرد.

ساير موارد مربوط به کنترل:

توهم کنترل
پيامدهاي اعتقاد به داشتن کنترل

تفاوت هاي فردي در درک کنترل:

مرکز يا مکان کنترل (دروني - بيروني )
واکنش در برابر از دست دادن کنترل:
نظريه عکس العمل

درماندگي آموخته شده
(مارتين سيلگمن 1975)

تعريف:
درماندگي آموخته شده عبارتست از:
اعتقاد به اينکه نتايج به دست آمده از سوي فرد، مستقل از اعمال انجام شده به وسيله او هستند.

تحقيقات سيلگمن:

سيلگمن پس از آزمايش روي حيوانات به اين نتيجه رسيد که سه نوع کمبود يا نقص از تجربه کردن بازده هاي غير قابل کنترل ناشي مي شود:
1- نقص انگيزش
2- نقص شناختي
3- نقص عاطفي

عکس العمل و درماندگي آموخته شده